iOS 10 ile Gelenlere Genel Bakış ve erişilebilirlik Seçeneklerinin değerlendirmesi

Bir Apple WWDC etkinliğini daha geride bıraktık ve bu etkinliğin de öncekiler gibi çok konuşulacağına hiç şüphe yok.
Apple, her yaz yaptığı yeni işletim sistemlerinin tanıtıldığı WWDC etkinliğini bu sene de 13 Haziran tarihinde gerçekleştirdi. WWDC ile gelen yeniliklere yazımızda pek girmeyeceğiz ancak, bazı yeniliklerden kısaca bahsetmekte fayda görüyoruz.
iOS 10, yeni MacOS Sierra, yeni tvOS ve WatchOS 3 işletim sistemleri tanıtıldı. iOS 10 Betaları da geliştiricilere yayınlandı. Bizler de iOS 10 Betasını kurduk ve testlerimizi gerçekleştirdik. Bu makalede, iOS ile gelen genel yenilikler ve iOS 10 güncellemesinin getirdiği erişilebilirlik özelliklerini ele alacağız. Yeni iOS sürümlerinin erişilebilirlik getirilerini yazmayı geleneksel hale getirmiştik. iOS 10 ile de bu geleneği bozmayarak sürdürüyoruz.

Yazımıza başlarken, önceliği iOS 10 ile gelen yeniliklere verelim. Sonrasında bizim farkettiklerimiz ve en son olarak da erişilebilirlik anlamındaki artılar ve eksilerden bahsederek makalemizi sonlandıralım.

iOS 10 ile neler geldi?

Apple‘ın mobil işletim sistemi iOS’in gelecek sürümü iOS 10’un yenilikleri beklendiği üzere WWDC 2016’da açıklandı. Apple, iOS’in en büyük sürümü olarak nitelendirdiği iOS’in 10 yeni özelliği üzerinde durdu.

Kilit Ekranı yepyeni bir tasarıma kavuşuyor.

Yenilenen kilit ekranında bildirimler daha zengin şekilde gösterilecek, 3D Touch ile kullanımı genişletilecek. Ayrıca uygulamalarla hızlı etkileşim de sağlanacak. 3D Touch’ı kullanarak kilit ekranındaki bildirimleri genişletmek, detayları görmek mümkün olacak. Bundan da fazlası, bildirimler üzerinden çeşitli aksiyonları gerçekleştirmek, örneğin gelen mesajı cevaplamak veya bir takvim bildirimini kabul etmek ya da reddetmek mümkün olacak. Yeni sürümle birlikte kilit ekranı daha basit ve kullanışlı hâle gelecek. “Uyandırmak için kaldır” olarak adlandırabileceğimiz özellik sayesinde telefonu kaldırıp gözünüzün önüne getirdiğiniz anda kilit ekranı açılacak, size bildirimleri veya son güncellemeleri anında gösterecek.

Denetim Merkezi de daha basit hâle getiriliyor, ses için özel bir panel getiriliyor. Buradan ses çıkışının hangi kanal üzerinden gerçekleştirileceği de seçilebiliyor. Ayrıca Denetim Merkezi içindeki görsel unsurların görünüşlerinde de birtakım düzenlemeler yapılmışa benziyor.

3D Touch için ana ekranda yeni özellikler geliyor. Uygulama bileşenleri sayesinde uygulamaları açmadan bazı işlevleri yerine getirmek mümkün olacak. Örneğin ESPN uygulamasını açmadan en son maç skorlarını almak, video görüntülerine ulaşmak mümkün oluyor.

Apple Siri‘yi de geliştiricilere açıyor.

Bundan böyle üçüncü taraf uygulamalara ait bazı işlevleri de Siri üzerinden gerçekleştirmek mümkün olacak. Örneğin WeChat üzerinden mesaj gönderme işini Siri aracılığıyla komutlarla gerçekleştirebileceksiniz. Slack, WeChat, WhatsApp, Uber, Runtastic, Runkeeper, MapMyRun ve Skype gibi uygulamalar Siri desteğini sunacak ilk uygulamalar arasında sıralanıyor.

Siri iOS 10 ile birlikte daha fazla bağlamsal farkındalık kazanacak. Kullanıcıların mevcut konumlarına, iletişim bilgilerine, takvim uygunluk durumlarına, en son adreslerine ve daha birçok veriye göre akıllı tavsiyelerde bulunacak. Bu, Siri’yi giderek daha fazla şekilde bir yapay zeka aygıtına dönüştürecek.

Fotoğraflar uygulaması Apple’ın derin öğrenme algoritmalarından en fazla yararlandığı alanlardan biri olarak dikkat çekiyor. Yenilenen uygulama nesne ve sahne algılaması yaparak daha güçlü arama ve fotoğraf düzenleme imkanı sunuyor. Telefon, fotoğrafları belirli bir konuma veya olaya göre bir araya toplayabiliyor; gezilerin, geçen haftasonu veya geçen yıl çekilen fotoğrafların hepsi farklı başlıklarda toplanabiliyor. Fotoğraflar içinde yer alacak Anılar şeklinde yeni bir sekme sayesinde düzenlenmiş fotoğrafları kişiler, konum bilgisi ve ilgili anılarla birlikte görmek mümkün oluyor.

Apple Haritalar uygulaması da iOS 10 ile birlikte yepyeni bir tasarım kazanıyor. Apple yöneticisi Eddy Cue, yeni sürümün daha proaktif olduğuna dikkat çekiyor. Siri ve Fotoğraflar gibi, tahmine dayalı birçok unsur Haritalar uygulamasına da ekleniyor. Haritalar yakınlardaki restoranlar için tavsiyeler sunacak, ayrıca navigasyon için de yepyeni bir görünüm geliyor. Yeni arayüz daha temiz görünüme sahip, aynı zamanda trafik bilgilerini de içeriyor. Eğer sürücünün önünde yoğun bir trafik varsa, Haritalar proaktif şekilde alternatif rota üretecek ve bunun ne kadar zaman kazandırdığını gösterecek. Apple CarPlay’in de bir parçası olan Haritalar, desteklenen otomobillerin kontrol panelinden sesli navigasyon özelliği sunacak. Haritalar da Siri gibi üçüncü taraf geliştiricilere açılıyor, geliştiriciler Haritalar için eklentiler yazabilecekler. Böylelikle Apple Haritalar üzerinden restoran rezervasyonu, Uber’den araç çağırma gibi işler gerçekleştirilebilecek.

Apple Music sıfırdan tasarlanan yeni bir tasarımla iOS 10’da kullanıcıların karşısına çıkacak.

Apple yöneticisi Eddy Cue, yeni arayüz sayesinde müziğin merkeze oturtulduğuna dikkat çekiyor, ayrıca eski tasarımın biraz da karışık olduğunu kabul ediyor. Buna rağmen yeni tasarımda da Sizin İçin, Keşfet, Radyo gibi sekmeler altta yer almaya devam ediyor. Şarkı sözleri de Apple Music’in yeni özelliklerinin arasında bulunuyor.

Apple Haberler: Apple Music gibi geçen yıl çıkmıştı ve iOS 10 ile birlikte kapsamlı bir güncelleme yapılıyor. Yepyeni bir tasarıma kavuşan Apple Haberler, görünüş açısından diğer uygulamalardaki tasarım değişikliklerine uyum gösteriyor, kalın ve büyük harfli başlıklar dikkat çekiyor. Apple Haritalar flaş haber bildirimleri ve abonelikler gibi yenilikler de kazanıyor.

Apple Home da yepyeni bir uygulama olarak iOS 10’da yerini alacak. Apple’ın HomeKit altyapısı üzerine inşa edilen bu uygulama evdeki tüm HomeKit destekli bağlı aksesuarları yönetme fırsatı verecek. Ayrıca HomeKit Apple’ın Denetim Merkezi birimine de entegre ediliyor, böylelikle iPhone’un kilit ekranından da hızlı şekilde erişilebilecek. Apple Watch da benzer şekilde dahili ev kontrol desteğine kavuşuyor.

Telefon uygulaması da iOS 10 ile birlikte evrimini sürdürüyor. iOS 10 ile birlikte sesli mesajların yazılı metinleri geliyor, böylelikle hangi mesajların geldiğini, onları dinlemek zorunda kalmadan görebileceksiniz. Buna ek olarak uygulama bilinmeyen bir arama geldiğinde bunun bir gereksiz arama olduğunu algılayabiliyor ve bunları etiketliyor.

Mesajlar da iOS’in en sık kullanılan uygulamalarından bir tanesi. iOS 10 ile birlikte gelecek yeni versiyonda zengin bağlantı özelliği ekleniyor. Böylelikle videoları doğrudan uygulama içinden oynatmak mümkün oluyor. Emojiler de mevcut hâlinden üç kat daha fazla büyüyor. Apple emojileştirilebilir kelimeler olarak nitelendirilebilecek bir özelliği getiriyor. Sadece tek bir tıklamayla bir kelimeyi otomatik olarak emojiye dönüştürmek mümkün oluyor. Ayrıca iOS 10 ile birlikte Mesajlar kullanıcının alçak veya yüksek sesle söylediklerini anlayacak, buna göre büyük veya küçük harflerle yazabilecek. Mesajlar uygulamasına balon efektleri de ekleniyor, bunlar mesajların görüntülenmesi sırasında kullanıcıların karşısına çıkacak hoş animasyonlar olacak. Apple Music de Mesajlar uygulamasına entegre ediliyor. Haritalar ve Siri gibi, Mesajlar da iMessage uygulamaları aracılığıyla geliştiricilerin erişimine açılıyor.

Bu arada bir de daha küçük çaplı güncellemeler mevcut. Live Photos şimdi dijital görüntü sabitleme sistemiyle birlikte çalıştırılabilecek ve görüntüler düzenlenebilecek. iPad’de Safari için yeni bir bölünmüş ekran seçeneği ekleniyor. RAW fotoğraf düzenleme yeteneği de gelecek sürümün özellikleri arasında bulunacak.

Apple, iOS 10 ile ilgili detayları açıklamayı bitirirken güvenliğe de vurgu yaptı. Tüm mesajlaşma uygulamalarında uçtan uca şifreleme özelliğinin varsayılan olarak kullanıldığının altını çizdi. Ayrıca derin öğrenme sisteminin doğrudan kullanıcının cihazında çalıştığını, bulut üzerinden herhangi bir kullanıcı profili yaratılmadığını da kaydetti.

iOS 10 bugün itibarıyla kayıtlı geliştiricilere sunulacak. Temmuz ayında da ilgilenen kullanıcılar için Public Beta yayınlanacak. Public Beta ile için beta.apple.com adresinden kayıt yaptırabilirsiniz. iOS 10’un final sürümü de sonbaharda yayınlanacak.

iOS 10 hangi cihazlarda çalışacak?

iOS 10’u iPhone 5 ve daha yeni, altıncı nesil iPod touch, iPad mini 2 ve daha yeni, dördüncü nesil iPad, iPad Air ve iPad Pro modellerinde çalıştırmak mümkün olacak. Bu arada Apple’ın web sitesindeki iOS 10 ön gösterim sayfasında beşinci nesil iPod touch ve birinci nesil iPad mini de desteklenen cihazlar arasında gösteriliyor.

Alıntı olarak aldığım bu okuduklarınız iOS 10 son kullanıcıya ulaştığında bizleri bekleyen yenilikler olacak. Bu yenilikler arasında ilginç detaylar da gizli.
Örneğin Denetim merkezinden ses çıkışının seçilebilmesi, Siri'nin artık 3. parti geliştiricilere açılarak bir çok uygulamanın Siri'yi kullanabilecek olması, aynı şekilde Haritalar uygulamasının da 3. parti kullanıcılara açılması, telefon uygulamasında sesli mesajların yazılı hallerinin gelmesi gibi özellikler, bu yenilikler arasında en ilginç olanları. Ancak bu yeniliklerden bazılarını tam olarak test etme fırsatımız olmadığından, işleyişleri konusunda net bilgi sunmak zor. Örneğin sesli mesajların yazılı olarak alınması ve dinlenmesine gerek olmaması ne demek, pek anlayamadım. Denetim merkezinde ses ile alakalı bazı öğeler var ama, bunların da tam olarak ne işe yaradığı konusunda bilgim yok.
Bunlar zamanla netleşecektir. Biz bizim saptadığımız bazı yenilikler ile devam edelim:

Bu yeniliklerden ilki, ayarlar ekranında bazı değişiklikler yapılmış. Ayarlar ekranındaki bazı öğeler müstakil ayar haline getirilmiş, bazıları da farklı bölümlerden ana ayarlar penceresine alınmış. Ayarlardaki e-posta, kişiler ve takvim öğeleri önceden tek grup halindeyken, iOS 10 ile müstakil ayar olarak karşımıza çıkıyor. Ayrıca Siri, ayarlar/Genel içinden, Ayarlar ana ekranına taşınmış.
Ayarlar/Genel içine, sözlük öğesi eklenmiş. Bu sözlük altında, dillere ait sözlükler mevcut.
Ayarlar/Hücresel içinde, Seçenekler dolaşım adında bir öğe getirilmiş ve ses ve veri, uluslararası dolaşım ve hücresel veri ağı gibi öğeler bu öğenin içine aktarılmış.
Ayarlar/Bildirimlere, aktivite ve Apple tv uzaktan kumanda öğeleri eklenmiş. Bunlara ait bildirimleri de ayarlayabiliyoruz.
Ayarlarda iCloud öğesi üzerinde oturum açmış olduğumuz iCloud e-posta adresi görünebiliyor.
Ayarlar/Telefon uygulaması içine (Call Blocking and identifications) yani arama engelleme ve tanımlamalar adında bir öğe eklenmiş. Bu öğenin açıklamasında, bu uygulamaların arama engelleme ve arayan kimliğine erişmesine izin ver şeklinde bir ifade var. Tabi bu kısım henüz Türkçeleşmemiş, İngilizce kalmış. Ancak anladığım kadarıyla, artık 3. parti uygulamalar arama engelleme ve arayan kimliği gibi bilgilere erişim izni alabilecekler. Bu da aslında iyi bir gelişme. Bakarsınız ileride çağrı kaydı gibi işlevlere de izin verilir.
Ayarlar/Safariye (Check for Apple Pay) yani Apple Pay için denetle seçeneği gelmiş. Açıklamasında, websayfalarının Apple Pay için denetlemesine izin verin şeklinde bir ibare var.
Mail uygulamasında filtreleme özelliği gelmiş. Bu özellikle, iletileri okunmadı, bayraklı gibi özelliklerine göre filtreleyebiliyorsunuz, görünmemesini istediğiniz iletileri göstermeyebiliyorsunuz. Ayrıca, mail uygulamasında e-posta mesajları içine, bazı öneriler eklenmiş. Eğer ileti bir gruptan gelmiş ise, doğrudan gruptan ayrılma seçeneği sunulmuş.
Bildirim merkezi görünümünde de bazı değişiklikler var. Bildirim merkezini açtığımızda önceden bugün ve bildirimler şeklinde iki ayrı seçenek varken, şimdi yalnızca bildirimler var. Ayrıca bildirim merkezine arama alanı getirilmiş, buradan Spotlight araması yapılabiliyor. Bildirim merkezinin en sağında sayfa 1-2 şeklinde kaydırılarak ayarlanabilir bir sayfa geçiş alanı var ancak sayfa değiştiğinde herhangi bir değişiklik olmuyor. Detaylı incelemelerimizde bunun da ne işe yaradığını tesbit ederiz zannediyorum.
Denetim merkezinde de bazı değişiklikler bizleri karşılıyor. Öncelikle açık/kapalı öğeler Voice Over tarafından anahtar düğme diye seslendiriliyor. Açıklar ayrıca seçilen olarak belirtiliyor.Denetim merkezine sayaç ve hesap makinesi eklenmiş. Ayrıca burası da bildirim merkezi gibi birden fazla sayfadan oluşuyor. İkinci sayfaya geçtiğimde en son çalınan müzik veya dosyayla alakalı oynatma denetimi butonları açılıyor.
Ayrıca denetim merkezinde iPhone diye bir öğe bulunuyor. Bu öğe tıklandığında iPhone ses diye bir öğe seçili olarak ortaya çıkıyor. Sözü edilen ses çıkış kanalı ayarlama ayarı bu olsa gerek ancak, tam olarak ne şekilde çalıştığını anlayabilmiş değilim.
Gelelim Siri'deki farkettiğimiz değişikliklere. Siri ile fazla ilgilenme fırsatı bulamasak da, Siri artık dört işlem yapabiliyor. Artı kur çevirisi ile para birimlerini çevirebiliyor. Ancak yalnızca bilinen Dolar, Euro, Sterlin gibi birimleri algılıyor, mesela Riyal gibi bir parayı tanımıyor.Siri ile alakalı tabi gelecekte daha çok şey duyacağız. Çünki Siri artık 3. parti geliştiriciler tarafından da kullanılabilecek ve muhtemelen o uygulamaları da Siri ile yönetebileceğiz.
Gelelim iOS 10 ile gelen en önemli özelliklerden birisine, dahili Apple uygulamalarının kaldırılabilmesine... Birçok kullanıcının beklediği bu gelişme, en sonunda iOS 10 ile geliyor. E-posta, hesap makinesi, borsa, Videolar, müzik, haritalar, sesli notlar, takvim, hava durumu, pusula, arkadaşlarımı bul, iBooks, iTunes Store, haberler, notlar, podcastlar, anımsatıcılar, ipuçları, facetime, watch ve kişiler uygulamaları artık iOS cihazlarımızdan kaldırılabilecek. Ancak bazı uygulamalar tam olarak hala kaldırılamıyor. Örneğin ipuçları, sesli notlar gibi uygulamalar tamamen kaldırılabilirken, Facetime ve kişiler gibi uygulamalar yalnızca ana ekrandan kaldırılabiliyor. Facetime ve kişiler kaldırıldığında içerikleri silinmiyor, yalnızca uygulama kısayolu ana ekrandan kaldırılıyor. Ancak diğer birçok uygulama kaldırılabiliyor ve içerikleri de silinebiliyor. Telefon, mesajlar, AppStore ve ayarlar gibi uygulamalar ise kaldırılamayan uygulamalar arasında.
Kişiye özel iMesaj okundu bilgisi gönderilebiliyor. Grup yazışmalarında, kişileri seçerek mesajları okuyup okumadığınızı görmesini sağlayabiliyorsunuz. Görmesini istemediğiniz kişilere okundu bilgisini göstermeyebiliyorsunuz.
Ayarlar/Kişiler içine, uygulamalardaki kişiler diye bir seçenek eklenmiş. Bu sayede, diğer uygulamalar içinde Kişi oluşturma seçenekleri, yeni kişi yarat, var olan kişiye ekle gibi seçenekler çıkıyor.
3D Touch destekleyen cihazlarda ayarlar üzerine hücresel veriyi açma kapama ikonu eklenmiş. Hücresel veri bu cihazlarda ayarlara gidilmeden açılıp kapatılabilir.
Saat uygulamasına yatma zamanı öğesi getirilmiş. Buna göre yatma ve kalkma zamanlarınız anında bildirim alabiliyorsunuz.
Fotoğraflar uygulamasında yüz tanıma fonksiyonu eklenmiş. Seçtiğiniz fotoğrafa benzeyen diğer fotoğrafları listeletebiliyorsunuz. Örneğin Ömer'e ait fotoğrafları bir fotoğrafı seçerek sıralatabiliyorsunuz.
Kilit ekranı biraz değiştirilmiş. Kilit ekranındaki kamera butonu kaldırılmış. Kilit ekranı da bildirim merkezi ve denetim merkezi gibi sayfalardan oluşuyor. Sanırım buraya uygulama simgeleri eklenebilecek, o yüzden bu hali almış.Ana ekrandaki kilidi aç düğmesi de gitmiş, yalnızca kilidi açmak için ana ekran düğmesine basın mesajı ekranda gösteriliyor.
Son olarak farkettiğimiz, haritalar uygulamasıyla alakalı. Haritalar uygulamasına benim farkettiğim kadarıyla iki yenilik gelmiş. Bunlardan birisi, kart yakalayıcı. Sanıyorum bu özellikle insanlar haritalara yerler ekleyebiliyorlar. Ancak bunun nasıl yapıldığı konusunda fikrim yok. Kart yakalayıcı öğesi üzerinde parmağı aşağı yukarı kaydırdığımızda, kartın içeriğini göster, kartın içeriğini gizle gibi seçenekler geliyor. Gösteri seçtiğimizde yarı ekran, tam ekran gibi seçenekler var. Göster aktif olduğunda, bazı sonuçlar listeleniyor. Örneğin: Hamitler Eczanesi D şu anki yer adlı kişiden. Sonuçlar hep bu şekilde birisinden geliyormuş şeklinde görünüyor. Gizlediğimizde kart yakalamayı simge durumuna küçültmüş oluyoruz ve artık bu tarz sonuçlar listelenmiyor. Eğer şu anki yer veya görünür bir özellik yok şeklinde seslendirilen yeri çift tıklarsak, bir ekran açılıyor ve burada yer bilgileri, enlem, boylam gibi bilgiler, yeri işaretle, konumu paylaş gibi seçenekler ve yeni kişi yarat ve var olan kişiye ekle gibi kaydetme seçenekleri geliyor. Yeni kişi yarat diye kaydetmeye çalıştığımızda, şu anki yer adında bir kişi kaydediyor, diğer bilgiler bulunmuyor. Daha önce de belirttiğim gibi, bu özellik sanırım zamanla netleşecektir.
İkinci özellik ise artık Haritalar uygulamasında hava durumu gösteriliyor. Haritalarda toplu taşıma ve araç çağırma modları eklenmiş. Toplu taşıma Türkiye'de çalışmasa da, Araç çağırma özelliği konusunda bir bilgiye sahip değiliz.
iOS 10 ile gelen yeniliklerden bahsettik ancak, iOS 10 ile bozulan bazı özelliklerden de bahsetmek sanırım yerinde olacaktır. Güncellenmeyen uygulamalar ya da iOS 10 için optimize edilmemiş bazı uygulamalar iOS 10 üzerinde çalışamıyor. 3. parti uygulamalarda bu sorunların yaşanması gayet normal bir durumdur. Ufak güncellemelerle bu sorunlar giderilecektir umudundayım. Navigon, günün uygulaması, app price drop, günün ücretsizi, internet haber gibi birçok uygulama açılamıyor. Bazı uygulamalar ise, açıldığında iOS 10 için optimize edilmediği, 64 bit olarak kodlanmadığı ve bu nedenle sistemde genel kararsızlıklara neden olabileceği uyarısıyla başlıyor. Bu uygulamalar genelde açılamıyor. Uygulama öylece ekranda donabiliyor veya ana ekrana dönebiliyor.

iOS 10 ile gelenler arasından bizim farkettiklerimiz şimdilik bunlar. Eğer yeni bir değişiklik olursa, onları da buraya ekleriz. Şimdi de iOS 10 erişilebilirlik anlamında neler getirdi, neler götürdü, onlara gözatalım:

Öncelikle sistemden genel olarak bahsedecek olursak, sistem genel anlamda stabil sayılır. Hız ve performans oldukça iyi denebilir. Ancak bazı durumlarda donmalar veya yeniden başlatmalar oluşabiliyor. Örneğin uygulama değiştiricide çok uygulama açıksa, hepsini tek tek kapattığınızda, iPhone kendisine reset atabiliyor. Gelelim erişilebilirlik adına yapılanlara:

Erişilebilirlik adına yapılan yeniliklerin en dikkat çeken ikisi, ana ekrandaki öğelerin düzenlemesine getirilen değişiklik ve Voice Over'ın telaffuz ve sözlük yöneticisine kavuşması. Öncelikle ana ekrandaki öğeleri düzenlemekten biraz bahsedelim.
Ana ekranda bir öğenin, klasör veya uygulamanın üzerindeyken, Voice Over artık eylemler var şeklinde seslendiriyor. Rotora, ana ekran için özel bir eylem eklenmiş. Parmağımızı aşağı kaydırdığımızda uygulamaları düzenle, bir daha kaydırdığımızda ise öğeyi etkinleştir seçeneği çıkıyor. Bu varsayılan eylemdir. Biz uygulamaları düzenle öğesinden bahsedeceğiz. Uygulamaları düzenleyi seçtiğimizde, düzenleme moduna geçiliyor. Bu durumda bir eylem daha ortaya çıkıyor. Yine parmağımızı kaydırdığımızda, hareket adında bir eylem ile karşılaşıyoruz. Hangi öğenin üzerindeysek, hareket onun adıyla devam ediyor. Örneğin: Mesajlar üzerindeysek, hareket mesajlar şeklinde oluyor.
Bunu tıkladığımızda, mesajlar için bir hedef seçin şeklinde bir ekran mesajı Voice Over tarafından seslendiriliyor. Şimdi mesajlar öğesini taşımaya başlamış olduk. Mesajları nereye taşımak istiyorsak, onun üzerine gidip yine parmağımızı aşağı kaydırıyoruz. Eğer taşıyacağımız yerde bir klasör varsa, kaydırma esnasında şu seçenekler geliyor:
Mesajlar öğesini taşımaktan vazgeç: Taşımayı iptal eder.
Mesajlar, oyunlar klasörü içine eklensin: Klasörümüzün adı neyse o okunur ve içine eklensin der. Tıklarsak mesajları bu klasöre taşır.
Mesajlar, oyunlar klasörü öncesine yerleştirilsin ve bir daha kaydırdığımızda oyunlar klasörü sonrasına yerleştirilsin. Bu iki eylem de, öğeyi klasörün öncesi veya sonrasına yerleştiriyor.
İşte bu şekildeki bir düzenleme ile ana ekrandaki öğeleri taşıma özelliği oldukça kullanışlı bir hale getirilmiş.

Diğer bir gelişmemiz, erişilebilirlik içine yerleştirilen öğeler. Erişilebilirlik içine, Büyüteç öğesi getirilmiş. Bu özellik, Seeing Assistant Home gibi uygulamaların büyüteç özelliğine benzer bir fonksiyon. Kamerayı tuttuğunuz nesneler büyütülerek ekranda görünüyor. Büyüteçte renk ayarlama, parlaklığı artırıp azaltma gibi özellikler eklenmiş. Büyüteç açıldığında ana ekran tuşuna üç kez basılarak etkinleştirilip devredışı bırakılabiliyor.
Yine erişilebilirlik içine, ekran kolaylıkları adında bir öğe eklenmiş. Bu öğenin içinde erişilebilirlikteki bazı işlevler toplanmış. Ekran kolaylıklarının içinde, renkleri tersine çevir, renk filtreleri ve beyaz noktayı azalt fonksiyonları alınmış. Renkleri filtrele özelliği renk körlüğü olanların renkleri ayarlayarak okumalarını kolaylaştırmak için getirilmiş bir fonksiyon. Beyaz noktayı azalt, parlak renklerin yoğunluğunu azaltmak için kullanılan bir işlev. Açık kapalı butonunun yanında, parlaklık seviyesini ayarlayabileceğimiz bir ayarlanabilir kaydırma çubuğu da var.
Yine erişilebilirlikte etkileşim başlığının altında, Dokunma kolaylıkları öğesi oluşturulmuş. Dokunmatik ekranı kullanmayla ilgili sorun yaşıyorsanız, ekranın dokunmalara yanıt verme şeklini değiştirmek için aşağıdaki ayarları düzenleyin şeklinde bir açıklamaya sahip bu alan içerisinde, tutma süresi, yinelemeyi yoksay ve kapalı, ilk dokunma konumunu kullan, son dokunma konumunu kullan gibi seçeneklere sahip dokunma yardımı öğesi bulunuyor.
Erişilebilirlik Voice Over içine eklenen birkaç yenilik de bizi bu iOS sürümünde karşılıyor. Bunlardan bir tanesi, Voice Over/Konuşma içindeki seslerin örneklerini dinleyebilme. Tüm seslerin örneklerini dinleyebiliyoruz.
Yine Konuşma içerisine, Telaffuz adında bir öğe eklenmiş. Bu öğe, Voice Over uygulamasının sözlük yöneticisi demek oluyor. Telaffuz öğesini tıkladığımızda, karşımıza yalnızca ekle öğesi geliyor. Ekleyi tıkladığımızda ise, Voice Over'ın istediğimiz kelimeyi telaffuz etmesini istediğimiz şekilde eklememizi sağlayan bir girdi ekranı açılıyor. İfade alanına değiştirmek istediğimiz kelimeyi giriyoruz. Örneğin, Voice Over Facetime kelimesini Facetime diye olduğu gibi okuyor. Biz bu kelimeyi Feystaym şeklinde telaffuz etmesini istiyoruz. İfade alanına, Facetime şeklinde yazıldığı gibi yazıyoruz. Sola kaydığımızda oynat düğmesi, yazdığımız öğeyi dinlememizi sağlıyor. Değişim alanına, kelimenin telaffuz edilmesini istediğimiz şeklini yazıyoruz. Sağa doğru kayarak diller alanında Türkçeyi görüyoruz. İstersek burayı tıklayarak başka bir dil seçebiliriz. İngilizce sentezleyicilerin telaffuzu için bu kısımdan dil seçebiliriz mesela. Yine sağa kayarak Sesler tümü öğesini duyuyoruz. Yine burayı tıklayarak uygulayacağımız telaffuzun hangi sentezleyiciye uygulanması gerektiğini seçiyoruz. Tabi ki sesler öğesindeki seçenekler, diller öğesindeki yapacağımız seçime göre değişecektir. Türkçe seçili ise yalnızca Yelda gözükmektedir. Büyük küçük harf farketmez, yapacağımız değişikliğin büyük veya küçük harf durumunda uygulanıp uygulanmamasını belirleyeceğimiz bir alan. Açık hale getirdiğimizde, büyük/Küçük tüm karşılaştığı kelimelere uygulayacaktır. Eğer kapalı seçersek, bizim yazdığımız şekilde gördüğü kelimelere uygulayacaktır. Büyük harflerle yazdıysak mesela, yalnızca büyük harflerle yazılmış Facetime kelimelerine istediğimiz gibi telaffuz edecektir. Bir kez daha sağa gittiğimizde, tüm uygulamalara uygula öğesine geliriz. Bu öğe varsayılanda açıktır. Eğer çift tıklarsak, kapalı hale getiririz. Kapattığımızda, sağa doğru gidersek kurulu uygulamaların listesi görünür. Bu listeden uygulanmasını istediğimiz uygulamayı seçerek geri düğmesini tıkladığımızda, yaptığımız değişiklikler kaydedilir. Artık Voice Over/Konuşmaya giderek telaffuz öğesini seçtiğimizde, ekle haricinde yapmış olduğumuz eklemeler yani sözlük girdilerini görürüz. Bunları düzenleyebilir veya silebiliriz. Çift tıkladığımızda düzenleme ekranı açılır. Parmağımızı aşağı kaydırdığımızda ise, sil seçeneği gelir ve çift tıklayarak bu girdiyi silebiliriz. Bu şekilde, JAWS ve Talks gibi uygulamalarda olan sözlük özelliği, Voice Over'a da getirilmiş.

Diğer bir özellik, Voice Over içine işitsel adında bir öğe eklenmiş. Bu öğe içerisinde, Ses efektlerini kullan, Ses zayıflaması ve aramada hoparlörü seç, fonksiyonları yer alıyor. Aramada hoparlörü seç öğesi, telefon kulaktan uzaklaştırıldığında görüşme esnasındaki sesin hoparlöre verilmesini düzenlemek için getirilmiş bir özellik. Açık olduğunda hoparlöre, kapalı olduğunda kulaklığa verilmesi gerekirken, bu işlev maalesef henüz çalışmıyor. Gelecek betalarda düzeltileceğini umuyoruz.
Voice Over konuşma altındaki İngilizce sesler arasına, Fred sesi eklenmiş. DeckTalk32 seslerine benzer bu ses artık kullanılabiliyor. Demek ki istendiğinde dillere özgü farklı sesler verebiliyorlarmış. Umuyoruz Türkçe için de böyle bir özellik eklerler.
Artık rotordaki düzenle öğesi birçok yerde aktif olarak gelebiliyor. Ayarlarda bir öğenin üzerindeyken düzenleyi seçip kopyala dediğimizde, üzerinde bulunduğumuz öğe panoya kopyalanıyor. Ancak bu özellik ana ekranda çalışmıyor.
Gelişmiş ses kullanan Voice Dream gibi uygulamalar, iOS 9 sürümlerinde gelişmiş sesleri kullanamıyordu. iOS 10 ile bu sorun da çözümlenmiş.
Erişilebilirlikle ilgili son yeniliğimiz, Braille kullananları sevindirecek gelişmeler. Braille yazarken artık noktaların yerleri değiştirilebiliyor. Braille yazmayı sevenler, 1. ve 4. noktaların yerlerini istediklerinde değiştirebilecekler.
Yine Braille yazarken, kısaltılmış modda yazılan karakterler seslendirilmemekteydi. iOS 10 ile bu sorun da ortadan kaldırılmış, artık Voice Over yazılan karakteri seslendiriyor.

Biraz da iOS 10 ile bozulan özelliklerden bahsedelim.
Bunlardan ilki, ana ekrandaki bildirimlerin Voice Over açık olduğunda tıklanamaması. Ana ekranda tek kerede okunarak tıklanabilen bildirimler, bildirimi gönderen uygulama adı ve gönderim saati veya süresi ve bildirimin kendisi olarak iki ayrı satır şeklinde ayarlanmış. Bu yüzden bildirimleri kontrol etmekteki pratiklik bence biraz azalmış. Ayrıca bu bildirimler önceden uygulamalar açılmadan tıklanarak cevaplanabiliyor, cevapsız çağrılar geri aranabiliyordu. Ancak bu düzenleme ile maalesef ana ekrandaki bildirimler cevaplanamıyor, cevapsız çağrılar telefon uygulamasına gidilmeden geri aranamıyor.
Bildirim merkezinde de aynı şekilde bildirimler iki satır şeklinde dizilmiş. Buradaki pratiklik de ortadan kalkmış.
Ana ekranda Spotlight birinci sayfa, ana ekran ikinci sayfa olarak görünüyor. iOS 9 betalarından bazılarında da yaşanan bu durum, sonradan düzeltilmişti.
Dikte ile yazı yazdırıldığında, Voice Over sesi yükseliyor. Yazma işlemi bittiğinde ses tekrar kısılmıyor. Elle kıstığınızda ancak kısılıyor.
Siri kullanılırken Voice Over konuştuğunda Siri'nin konuşması yarıda kesilebiliyor. Siri ekranında Voice Over ile dolaşırken telefon çok donabiliyor, kararsızlıklar oluşuyor. Voice Over ile Siri'nin bulduğu sonuçlar arasında dolaşmak çok zor hale gelmiş.

Makalemizin sonuna gelmişken, bizim tesbit edebildiklerimiz bunlardan ibaret. Gelişmeleri ve olumsuzlukları karşılaştırdığımızda, gelişmelerin ağır bastığını görüyoruz. Daha ilk Beta olmasına karşın, oldukça güzel ve stabil çalışan sistem, erişilebilirlik ve diğer gelişmeler anlamında güzel değişiklikler almış. Umuyoruz, gelecek Beta sürümlerinde burada yazılan aksaklıklar da giderilir. Her ne kadar bazıları bu WWDC etkinliğini Apple için fiyasko olarak karşılasa da, bana göre iOS 10 ile oldukça güzel yenilikler geliyor. iOS 10'un final sürümü çıkmadan önce en az 6-7 Beta daha alacağı göz önünde bulundurulursa, sorunların giderilmesi ve farklı yeniliklerin gelmesi de beklenebilir. Hep birlikte bekleyip göreceğiz. Ayrıca sizlerin bulmuş olduğu ve bizim gözümüzden kaçan yenilik veya sorunlar varsa, makalemizin altına yorum olarak yazabilirsiniz.
Şimdilik benden bu kadar, bir başka yazıda görüşmek dileğiyle.

Kategori: 

7 Yorum

Ynt: iOS 10 genel ve erişilebilirlik değerlendirmesi

Ömaer abi makale gerçekten oldukça kapsamlı olmüş. eline sağlık. ben de ilk beta olmasına rağmen iyi buldum özellikle geçmiş ios sürümlerinin ilk betalarıyla karşılaştırınca. siriyle ilgili bir ekleme de ben yapayım. kilitli ekrandan erişime izin ver gibi bir bir ayar eklenmiş. bu da iyi olmüş. güvenlik açısından. bence en ciddi devrimlerden biri şu büyüteç olayı. buna bakmak gerekiyor. acaba bir yazının üzerine tutulduğunda yazıyı da ne kadar büyütüyortür? bir de mail uygulamasında şu an için çok sıkıntılı. buna özel bir vurgu yapmak gerek. ben bir çok sıkıntının düzeleceğini düşünüyorum. bildirimlerde ve maillerde ^düzelme bekliyorum. ayrıca özellikle erişilebilirliğe geçmeden önceki kısmı nereden alıntıladın? zira bir çok yazı okudum ios 10 ile ilgili. hiç biri bu kadar açıklayıcı değildi.

Ynt: iOS 10 ile Gelenlere Genel Bakış ve erişilebilirlik...

İdris o yazıyı sanırım teknoblog'dan almıştım. Siteyi tam hatırlamasam da, yazan Sabri Küstür adında bir kişi. Ben onun yazılarını beğeniyorum. Güzel yazıyor. Ancak yazıda da belirttiğim gibi bahsettiği özelliklerin bazılarını henüz anlayamadım. Belki zamanla anlarız.